H2O: όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τα εμφιαλωμένα!

Στις 22 Μαρτίου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Νερού.Το νερό είναι ζωή.Είναι η ουσία που καταναλώνεται περισσότερο καθημερινά, εφόσον αποτελεί το κύριο συστατικό του ανθρώπινου οργανισμού και είναι αναγκαίο για όλες τις χημικές αντιδράσεις που πραγματοποιούνται σε αυτόν.Σκεφτήκατε, όμως, ποτέ πόσα πραγματικά γνωρίζετε για τις συσκευασμένες εκδοχές του πολυτιμότερου αγαθού που σας έχει δοθεί;

Κάθε εμφιαλωμένο νερό είναι και πόσιμο. Και τι σημαίνει «πόσιμο»; Σύμφωνα με διάφορες κοινοτικές οδηγίες, πόσιμο νερό είναι αυτό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση και πρέπει να είναι αβλαβές, άοσμο, άχρωμο, δροσερό, με ευχάριστη γεύση και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά να κυμαίνονται στα διεθνώς ορισμένα αποδεκτά όρια.

Οι κατηγορίες εμφιαλωμένου νερού

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, λοιπόν, υπάρχουν τρεις κατηγορίες εμφιαλωμένου νερού και κάθε εμφιαλωμένο νερό υποχρεούται να φέρει στη συσκευασία του ένδειξη της κατηγορίας στην οποία ανήκει.

Φυσικό μεταλλικό νερό

Έχει αποκλειστικά υπόγεια προέλευση και εμφιαλώνεται επιτόπου στην πηγή προέλευσής του, ενώ οι κοινοτικές οδηγίες απαγορεύουν οποιαδήποτε κατεργασία ή απολύμανσή του. Αυτοί οι δύο κανόνες εξασφαλίζουν και την προστασία του από τυχόν μικροβιακό φορτίο. Η σύστασή του μπορεί να διαφέρει από αυτήν του κοινού πόσιμου νερού (επιτραπέζιου), όπως να είναι πιο πλούσιο σε διάφορα μέταλλα και ιχνοστοιχεία (μαγνήσιο, ασβέστιο, κάλιο κλπ). Γι’ αυτό και για κάποιες παραμέτρους του δεν ορίζονται ανώτατα επιτρεπόμενα όρια ή ορίζονται όρια διαφορετικά από αυτά που ισχύουν για το επιτραπέζιο νερό. Η μόνη επεξεργασία που επιτρέπεται στο φυσικό μεταλλικό νερό είναι η αφαίρεση ή η προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα, οπότε και χαρακτηρίζεται «φυσικά ανθρακούχο», «με προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα» ή «ενισχυμένο με αέριο της πηγής».

Επιτραπέζιο νερό

Επιτρέπεται να προέρχεται από ποτάμι, από λίμνη, από γεώτρηση ακόμη κι από τη θάλασσα (αφαλατωμένο). Στο επιτραπέζιο νερό μπορεί να γίνει οποιαδήποτε διαδικασία απολύμανσης (π.χ. μικροδιήθηση, οζονισμός κ.ά.) προκειμένου η σύστασή του να είναι σύμφωνη με την κοινοτική οδηγία (98/83) για το πόσιμο νερό. Πρακτικά, η σύσταση του επιτραπέζιου νερού και του νερού της βρύσης είναι ίδια, με τη μόνη διαφορά ότι το επιτραπέζιο είναι εμφιαλωμένο, ενώ της βρύσης τρεχούμενο.

Νερό  πηγής                                                                                                                                               .

Είναι επί της ουσίας κάτι ανάμεσα σε επιτραπέζιο και φυσικό μεταλλικό νερό. Το νερό πηγής μοιάζει με το φυσικό μεταλλικό νερό στο ότι έχει αποκλειστικά υπόγεια προέλευση, δεν υφίσταται καμιά διαδικασία απολύμανσης και εμφιαλώνεται πάντα στην πηγή προέλευσής του. Διαφέρει, όμως, ως προς τις φυσικοχημικές παραμέτρους του (σύσταση), οι οποίες ακολουθούν αυτές του επιτραπέζιου νερού. Με απλά λόγια, το νερό πηγής δεν είναι πλούσιο σε κάποιο μεταλλικό στοιχείο (π.χ. μαγνήσιο, ασβέστιο) ούτως ώστε να χαρακτηριστεί μαγνησιούχο, ασβεστούχο κλπ 

Οι ετικέτες

Στο πίσω μέρος της ετικέτας ενός εμφιαλωμένου νερού «κρύβονται» χρήσιμες πληροφορίες, όπως η φυσικοχημική του ανάλυση, η οποία εξαρτάται από τα πετρώματα απ’ όπου διέρχεται το νερό και τα οποία το εμπλουτίζουν με οργανικά και ανόργανα συστατικά.

Ανάλυση του επιτραπέζιου νερού :αφορά τον μέσο όρο των αναλύσεων τεσσάρων εποχών, καθώς η φυσικοχημική σύστασή του επηρεάζεται από διάφορους κλιματικούς παράγοντες (π.χ. οι βροχοπτώσεις).

Ανάλυση του φυσικού μεταλλικού νερού: αφορά μια συγκεκριμένη ημερομηνία, η οποία αναγράφεται στην ετικέτα.Πέραν αυτής της διαφοράς, τα υπόλοιπα στοιχεία που αναγράφονται στην ετικέτα ενός επιτραπέζιου κι ενός φυσικού μεταλλικού νερού είναι παρόμοια.

Τα κύρια στοιχεία των εμφιαλωμένων νερών

Στο πίσω μέρος της ετικέτας, λοιπόν, συναντάμε πολλές λέξεις και χημικές ενώσεις που είναι δυσνόητες για τους περισσότερους από εμάς. Τί σημαίνουν;

Ολική σκληρότητα: Η ολική σκληρότητα του νερού αφορά τη συγκέντρωση δύο απαραίτητων για τον οργανισμό μας στοιχείων, των αλάτων ασβεστίου και μαγνησίου. Η σκληρότητα επηρεάζεται από τα πετρώματα από τα οποία περνά το νερό. Μεγάλες τιμές σκληρότητας δεν αποτελούν κίνδυνο για την υγεία. Αντιθέτως, έχει βρεθεί σημαντική συσχέτιση μεταξύ της αυξημένης σκληρότητας και της μείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων.

Καθαρότητα (νιτρικά): Οι διάφορες ενώσεις του αζώτου στο νερό [αμμώνιο (NH4), νιτρώδη (NO2) και νιτρικά (NO3)] αποτελούν ενδείξεις της επιβάρυνσής του με ρύπους. Πρακτικά, όσο μικρότερη είναι η συγκέντρωση των νιτρικών τόσο λιγότερους ρύπους φέρει το νερό. Σύμφωνα με την κοινοτική οδηγία 98/83, η τιμή των νιτρικών δεν πρέπει να ξεπερνά τα 50 mg/l, των νιτρωδών το 0,1 mg/l και του αμμωνίου τα 0,50 mg/l.

Όξινο ή αλκαλικό (pH): Η τιμή του pH, η οποία δηλώνει τη συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου στο νερό, δείχνει πόσο όξινο είναι το νερό. Για τα φυσικά μεταλλικά νερά δεν υπάρχουν όρια, ενώ για τα επιτραπέζια νερά, τα επιτρεπόμενα όρια του pH είναι 6,5 με 9,5. Το κάθε νερό χαρακτηρίζεται αλκαλικό όταν η τιμή του pH είναι άνω του 7 και όξινο όταν η ίδια τιμή είναι κάτω του 7. Όταν το pH είναι 7, το νερό χαρακτηρίζεται ουδέτερο.

Aγωγιμότητα: Όσο μεγαλύτερη είναι η συγκέντρωση των μεταλλικών στοιχείων στο νερό, τόσο μεγαλύτερη είναι και η αγωγιμότητά του (δηλαδή η ικανότητά του να άγει το ηλεκτρικό ρεύμα). Το επιτρεπόμενο ανώτατο όριο της αγωγιμότητας είναι το 2.500 μS/cm, μετρημένη στους 20°C, για τα επιτραπέζια νερά, ενώ για τα φυσικά μεταλλικά νερά δεν ορίζεται όριο. Ωστόσο, σε αρκετά εμφιαλωμένα νερά η τιμή της αγωγιμότητας μετράται σε άλλη θερμοκρασία (π.χ. στους 25°C), δυσκολεύοντας έτσι τη σύγκριση.

Στερεό υπόλειμμα: Το στερεό υπόλειμμα αναφέρεται στην περιεκτικότητα του νερού σε σωματίδια που παραμένουν μετά την εξάτμισή του σε θερμοκρασία 105°C ή 180°C. Ωστόσο, στις ετικέτες των εμφιαλωμένων νερών το στερεό υπόλειμμα δεν μετράται πάντα σε αυτές τις θερμοκρασίες, γεγονός που δυσχεραίνει τη σύγκριση. Πάντως, το στερεό υπόλειμμα συνιστάται να είναι μικρότερο των 500 mg/l για το επιτραπέζιο νερό, ενώ για το φυσικό μεταλλικό νερό δεν υπάρχει όριο.

Τα ωφέλιμα μέταλλα

Όσα νερά ανήκουν στην κατηγορία των φυσικών μεταλλικών παρέχουν πολύτιμα μέταλλα και ιχνοστοιχεία που -ανάλογα με τη συγκέντρωσή τους- χαρακτηρίζουν και το νερό (π.χ. μαγνησιούχο, κατάλληλο για δίαιτα φτωχή σε νάτριο, ασβεστούχο, οξυανθρακούχο κλπ).

Ασβέστιο (Ca++): Αποτελεί βασικό δομικό συστατικό των οστών και των δοντιών και συμμετέχει στη λειτουργία των μυών. Το ασβέστιο που περιέχεται στο νερό αξιοποιείται πλήρως από τον οργανισμό μας και μπορεί να συμβάλει στη συνολική ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου.

Κάλιο (K+): Ρυθμίζει την ενυδάτωση των κυττάρων, διατηρεί το ισοζύγιο των υγρών στον οργανισμό μας, συμβάλλει στη μετάδοση των νευρικών σημάτων μεταξύ των νευρώνων και βοηθά στη σύσπαση των μυών.

Μαγνήσιο (Mg++): Συμβάλλει στην καλή λειτουργία των μυών, των νεύρων και της καρδιάς (σε συνδυασμό με το ασβέστιο). Σε υψηλές συγκεντρώσεις έχει καθαρτική και διουρητική δράση.

Νάτριο (Νa+): Συμβάλλει στο ισοζύγιο των υγρών του οργανισμού και συμμετέχει στη σύσπαση των μυών. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση νατρίου συνδέεται με την υπέρταση, για τη ρύθμιση της οποίας συστήνεται η αποφυγή του.

Σίδηρος (Fe++): Είναι συστατικό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, υπεύθυνων για τη μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς. Η επαρκής πρόσληψή του συμβάλλει στην πρόληψη της σιδηροπενικής αναιμίας.

Χλώριο (Cl-): Αποτελεί συστατικό του υδροχλωρικού οξέος του στομάχου. Μαζί με το νάτριο συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών στο σώμα.

Τα ελληνικά νερά

Είναι -στην πλειοψηφία τους- εξαιρετικής ποιότητας. Αυτό ισχύει όχι μόνο για τα φυσικά μεταλλικά νερά, αλλά και για τα επιτραπέζια. Επιπλέον, τα ελληνικά φυσικά μεταλλικά νερά, εν αντιθέσει με αυτά που προέρχονται από την υπόλοιπη Ευρώπη, είναι ολιγομεταλλικά, δηλαδή πιο «ελαφριά». Στην Ευρώπη τα περισσότερα φυσικά μεταλλικά νερά είναι πλούσια σε άλατα - γι’ αυτό και συστήνεται η εναλλαγή στην κατανάλωσή τους και όχι η προτίμηση αποκλειστικά μιας μάρκας, ούτως ώστε να αποφευχθεί μακροπρόθεσμα η συσσώρευση αλάτων στον οργανισμό.

Υποχρεωτικές και απαγορευμένες ενδείξεις

Ο νόμος ορίζει ότι οι παρακάτω συγκεκριμένες ενδείξεις πρέπει να αναγράφονται υποχρεωτικά στη συσκευασία των εμφιαλωμένων νερών: ονομασία πώλησης του προϊόντος, ονομασία πηγής υδροληψίας, τόπος εκμετάλλευσης του νερού, φυσική και χημική ανάλυση της σύνθεσης του νερού, κατεργασίες που ενδεχομένως πραγματοποιούνται κατά τη διαδικασία εμφιάλωσης, ποσότητα (όγκος) του περιεχομένου, χρονολογία ελάχιστης διαθεσιμότητας (ημερομηνία λήξης), παρτίδα παραγωγής, συνθήκες συντήρησης και χρήσης του προϊόντος (π.χ. φυλάσσεται σε δροσερό και σκιερό μέρος), όνομα ή εμπορική επωνυμία και διεύθυνση παρασκευαστή.

Με βάση την ίδια νομοθεσία, στη συσκευασία των εμφιαλωμένων νερών, απαγορεύεται να αναγράφονται οι ακόλουθες ενδείξεις: εκείνες που τους αποδίδουν θεραπευτικές ιδιότητες, όσες σχετίζονται με επίδραση στις λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού π.χ. «διαιτητικό» ή «ενισχύει την πέψη», δηλώσεις που υπονοούν ότι το προϊόν έχει ιδιότητες ή χαρακτηριστικά που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα και αποσκοπούν στην παραπλάνηση του κοινού, επωνυμία που παραπέμπει σε όνομα περιοχής άλλης από την γεωγραφική περιοχή προέλευσης του νερού. Σε κάθε φυσικό μεταλλικό νερό με περιεκτικότητα νατρίου μικρότερη από 10 mg/l επιτρέπεται να αναγράφεται στην ετικέτα ότι είναι «κατάλληλο για δίαιτα χαμηλή σε νάτριο».

Χρήσιμες πληροφορίες

• Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην αποθήκευση των εμφιαλωμένων νερών κι αυτό γιατί η έκθεσή τους σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να αυξήσει το μικροβιακό τους φορτίο.
• Μην αγοράζετε συσκευασίες των οποίων το πώμα φαίνεται ότι δεν έχει σφραγιστεί καλά ή με παραβιασμένο τον δακτύλιο ασφαλείας του πώματος.
• Το νερό που περιέχεται στη συσκευασία πρέπει να είναι διαυγές και η φιάλη δεν πρέπει να είναι ούτε εντελώς γεμάτη ούτε εντελώς άδεια.

orathessaloniki.gr